Verslag van de vergadering van 7 april 2026 (2025/2026 nr. 24)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 15.07 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Schalk i (SGP):
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. In één van die weergaloos mooie boeken van Chaim Potok staat een passage over een rebbe die in gesprek is met het zoontje van een kunstenaar. Ik citeer.
"'Ik denk dat ik je een raadseltje zal vertellen', zegt de rebbe. 'Er is me er net één te binnen geschoten en ik denk dat ik wel even tijd heb. Zou jij graag een raadseltje willen horen?' 'Ja', zegt Avroemel gretig. 'Een oude Jood liep eens over een weg naar een stad, toen de weg plotseling splitste en twee verschillende richtingen op ging. Langs de kant van de weg stond een kleine jongen en de oude Jood vroeg hem welke weg hij moest nemen. Het jongetje zei: 'Deze weg is heel kort, maar ook heel lang. De andere weg is heel lang, maar ook heel kort.' En toen liep het jongetje hard weg en liet de oude Jood helemaal alleen achter. Wat denk je dat het jongetje bedoelde en welke weg zou de oude Jood moeten nemen naar de stad?' Er valt een korte stilte. 'De lange weg die kort is', zegt Avroemel. Er volgt weer een stilte. De rebbe en mijn vader kijken allebei naar Avroemel. 'Vertel eens waarom', vraagt de rebbe. 'Omdat de korte weg die lang is hem naar een rivier of berg kan leiden en de man kan die misschien niet oversteken, zelfs al is de weg kort, maar de lange weg brengt hem naar de stad, zelfs al is hij lang. Mijn papa heeft me eens verteld dat de lange weg die zeker is beter is dan een korte weg die dat niet is.'"
Mevrouw de voorzitter. Laten we dat raadsel eens toepassen op het regeerakkoord, dat moet worden uitgevoerd door een minderheidskabinet. De kortste route, het gewoon indienen van wetsvoorstellen, zal regelmatig vastlopen. De kunst zal zijn om de langere route te verkennen, zeker ook hier in deze Kamer. Nu zijn we wel wat gewend, want sinds 2015 mag ik in deze Kamer dienen. Geen enkel kabinet had in die periode een meerderheid. Op zich is dat nog helemaal niet zo gek ook. Het gebrek aan een automatische meerderheid in deze Kamer heeft juist een dempend effect en het onderstreept ook de zelfstandige positie van deze Kamer. Net als in al die eerdere kabinetten is de SGP bereid om constructief mee te werken aan wetgeving, maar dat doen we wel onder het beding van twee belangrijke stelregels.
Eén: goede wetten steunen we, slechte wetten niet. Twee: als het kabinet gewoon doet, doen wij het ook. Daarmee geef ik een belangrijk signaal af: wat is eigenlijk "gewoon doen"? Dan denk ik aan het respecteren van grondrechten als basis voor het leven, wat mij betreft gevoed vanuit de Bijbelse opdracht om God lief te hebben boven alles en de naasten als jezelf. Bij "gewoon doen" denk ik ook aan de vrijheid van onderwijs, die veel verder gaat dan alleen maar het ongemoeid laten van artikel 23. Als het regeerakkoord zegt dat het Regenboogakkoord wordt uitgevoerd, heeft de fractie van de SGP daar immers ernstige bedenkingen bij, evenals bij een hele reeks andere ethische kwesties, zoals draagmoederschap en meerouderschap. Zomaar een enkele vraag: wat heeft nou voorrang, de kinderwens van wie dan ook of de cruciale rechten van een kind op veiligheid, geborgenheid, bloedband en moederliefde? Trouwens, nu we het dan toch over kinderen hebben: hoe gaan we om met die weerloze en kwetsbare ongeboren kinderen? Oftewel: wat gaat het kabinet doen tegen de explosief gestegen abortusaantallen? Het regeerakkoord spreekt expliciet over wijziging van geslachtsvermelding. Realiseert de regering zich dat de wijziging van geslachtsvermelding een juridische chaos kan veroorzaken?
Mevrouw de voorzitter. Als de regering op ethische thema's zomaar zou doorgaan, lijkt dat op een korte weg die weleens lang zou kunnen zijn. Ik vraag ook aandacht voor het misbruik van de vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstratie. De fractie van de SGP vindt dat een stevige aanpak gewenst is als mensen zich met een beroep daarop misdragen. Denk daarbij aan het vaak antisemitische gedrag bij pro-Palestijnse demonstraties of aan de ontwrichtende acties van Extinction Rebellion met blokkades van snelwegen of het dichtlijmen van schoolgebouwen. Het plegen van wetsovertredingen met een beroep op het grondwettelijk recht op demonstraties moet hard aangepakt worden. Komt de regering met wetgeving om onze grondrechten te beschermen in plaats van ze te laten misbruiken? Staat de regering daarbij achter onze politie, die zich af en toe in de kou voelt staan? En wat is trouwens de reactie van de regering op het al wekenlang aanhoudende geweld richting joodse instellingen en organisaties die een band met Israël hebben?
Mevrouw de voorzitter. Er leven veel vragen over de werkwijze die het minderheidskabinet gaat hanteren. Kan de minister een inkijkje geven in hoe hij denkt te gaan werken aan meerderheden? Ik heb het al eerder genoemd: vindt hij het acteren van minister Sjoerdsma rond de subsidie aan UNRWA daarbij helpend? Te verwachten is dat de Tweede Kamer stevig zal proberen mee te doen aan de vaststelling van wetteksten door veel te amenderen. Dat schuurt nogal eens in onze Kamer. Is de regering bereid een onafhankelijke sneltoets op amendementen te organiseren om beide Kamers te helpen om de integrale wetgevingskwaliteit te verbeteren?
Mevrouw de voorzitter. Graag vestig ik de aandacht op de huishoudens en de gezinnen. Er wordt gesproken over bouwen aan een beter Nederland, maar hoe staat het nu met de gezinnen die te maken hebben met extreme marginale druk? Juist aan de onderkant van de samenleving is het namelijk taai, ook voor degenen die te maken hebben met de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners, waardoor eenverdieners tot meer dan zeven keer zo veel belasting betalen als tweeverdieners. Het begin is er, zeg ik tegen het kabinet en tegen de minister-president. Bij de Financiële Beschouwingen in november diende ik namelijk een breed gesteunde motie in waarin de regering wordt verzocht de drie kindregelingen samen te voegen en nu zag ik in het regeerakkoord dat de kinderbijslag en het kindgebonden budget al worden samengevoegd in één kindregeling. Maar wat betekent dat concreet voor het verkleinen van de kloof tussen een- en tweeverdieners en waarom wordt de derde regeling, de kinderopvangtoeslag, hierin niet meegenomen? Dat is van belang voor het gezin als hoeksteen van de samenleving.
Maar er zijn meer bouwstenen. Ik denk aan maatschappelijke organisaties, scholen, kerken, politieke partijen en sociale partners. Er worden harde noten gekraakt bij de WW, de WIA, pensioenen en de AOW. Sociale partners zijn boos en dat was wel te verwachten. Het was verstandig geweest als de regeringsverklaring had vermeld dat het gesprek met sociale partners geopend zou worden. Gelukkig heeft de motie-Stoffer cum suis in de Tweede Kamer openingen geboden aan het kabinet om tijd en ruimte te zoeken. Mijn vraag is: ziet de minister-president een uitweg uit de impasse en hoe dan? Wat is de lange weg die zeker is?
Werkgevers en ondernemers hebben last van EU-regels, zeker als Nederland er nog een schepje bovenop doet met de zogenaamde koppen op EU-wet- of regelgeving. Wil de regering werken aan een gelijk speelveld in Europa en wat doet de regering aan de torenhoge brandstofkosten met alle gevolgen daarvan voor ondernemers en de economie?
De fractie van de SGP roept de regering op tot van alles en nog wat, voorzitter ...
De voorzitter:
Maar niet voordat u bent geïnterrumpeerd door de heer Janssen van de SP.
De heer Janssen i (SP):
Even een korte verhelderende vraag. Hoor ik de heer Schalk het kabinet oproepen geen nationale koppen te zetten op Europese wetgeving? Is dat wat hij zei?
De heer Schalk (SGP):
Ik heb gezegd dat ik constateer dat er regelmatig zogenaamde koppen op de EU-regelgeving worden gezet. Mijn voorstel zou zijn om dat niet te doen, dus om een gelijk speelveld te maken.
De heer Janssen (SP):
Dan heb ik de heer Schalk goed begrepen en dan is dat helder.
De heer Schalk (SGP):
Ik ben blij dat ik zo helder ben.
De fractie van de SGP roept de regering op om eerst de echte problemen op te lossen: asielinstroom, woningnood, PAS-melders, stikstof en CO2. Het regeerakkoord zegt letterlijk: het halen van het klimaatdoel van 2030 wordt lastig, maar we houden die ambitie vast. Maar als we ambitieus blijven zonder realiteitszin zetten we ons eigen land voor het blok. Dat is de korte weg die onzeker is. De lange weg die zeker is, vraagt om actief aanpassen van wetgeving, met haalbare doelen. Is de regering bereid om de percentages rond CO2 en stikstof tijdig aan te passen?
Mevrouw de voorzitter. Uiteindelijk zoeken we toch het goede voor ons land en voor onze burgers. De Bijbel roept daarbij op tot een gebed voor de overheid, opdat wij een gerust en stil leven mogen leiden. Daar horen ook veiligheid en vrede bij. Het is heel goed dus dat defensie op orde wordt gebracht. Dat kost geld, maar dat hebben we ervoor over na de afbraak waar de SGP al decennia voor heeft gewaarschuwd. Het is treurig dat we wakker moesten schrikken door de ellende in Oekraïne en op andere plaatsen in de wereld.
Nu lees ik in het regeerakkoord dat de regering kiest voor een weerbaar Nederland dat over de dijken kijkt en de regie over zijn eigen toekomst neemt. Dat is eigenlijk aanmatigend. De fractie van de SGP pleit juist voor een afhankelijke houding, niet afhankelijk van de NAVO of van de Verenigde Staten, maar van God, die alle dingen regeert en bestuurt. Juist die afhankelijkheid geeft wat mij betreft ontspanning.
Mevrouw de voorzitter. Ik begon mijn betoog met een raadsel: welke weg moet je kiezen? De Bijbel geeft een prachtig antwoord. "Ik zal u onderwijzen, en u leren van den weg, dien gij gaan zult; ik zal raad geven, mijn oog zal op u zijn." Dat is in ieder geval de zekere weg die ik het kabinet van harte toewens.
Ik dank u.
De heer Van Hattem i (PVV):
De heer Schalk van de SGP had het over de lange en de korte weg, maar hij kent waarschijnlijk als geen ander hier de bekende prent van de brede en de smalle weg, de weg naar hel en verdoemenis en de weg naar geluk en zaligheid. Dan vraag ik de heer Schalk toch het volgende. Als hij een beoordeling zou moeten maken van dit kabinet, zit het dan op de brede weg naar hel en verdoemenis of op de smalle weg naar geluk en zaligheid? En in hoeverre gaat de SGP daartussen nog een van de bruggetjes vormen?
De heer Schalk (SGP):
Dit is eigenlijk wel een hele mooie vraag van de heer Van Hattem, want hij refereert aan woorden van Jezus. Die zegt ook heel veel andere dingen. Die zegt bijvoorbeeld ook: ik ben niet gekomen om te oordelen, maar om te dienen. Nou, wat mij betreft zou de positie van de SGP hier moeten zijn om te dienen en niet om te oordelen over de weg die al die mensen gaan. De SGP zou hier moeten zijn om mee te praten, mee te denken en waar mogelijk bij te sturen op wegen die goed zijn voor burgers. Maar dat hoge oordeel waarover u sprak, is gelukkig niet aan ons.
De voorzitter:
Ik had nog een Bijbeltekst verwacht. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Perin van de fractie van Volt.